BYD'nin Manisa Yatırımından Vazgeçmesi Sonrası Teşvikler Geri Alınıyor

Çinli otomobil üreticisi BYD'nin Manisa'da kurmayı taahhüt ettiği 1 milyar dolarlık üretim tesisi yatırımından vazgeçmesi üzerine, Türkiye'nin firmaya sağladığı yatırım teşviklerinin geri alınması için hukuki süreç başlatıldı. Yatırımın iptaliyle birlikte, BYD'nin devlete sunduğu teminat mektuplarının devreye sokulması ve daha önce gümrük vergisi muafiyetiyle Türkiye'ye getirdiği araçlar için ödemediği vergilerin gecikme faiziyle birlikte tahsil edilmesi öngörülüyor.

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile BYD arasında 2024 yılında imzalanan anlaşma, Manisa'da yıllık 150 bin araç kapasiteli bir üretim tesisi kurulmasını öngörüyordu. Tesisin 2026 yılı sonuna kadar faaliyete geçmesi planlanmıştı. Ancak geçen iki yıllık süreçte yatırıma yönelik somut bir adım atılmaması üzerine BYD, Manisa'daki yatırımını askıya aldığını duyurdu. Bu gelişme, firma lehine sağlanan teşviklerin akıbetini tartışma konusu haline getirdi.

Yatırım Teşvikleri ve Yasal Süreç

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, yatırımın teşvik mevzuatı kapsamında yakından takip edildiğini bildirdi. Bakan Kacır, Türkiye'de yeni nesil araç üretim kapasitesini artırmak amacıyla proje bazlı destekler verildiğini hatırlatarak, BYD yatırımının da bu kapsamda değerlendirildiğini belirtti. Teşvik mevzuatının belirlediği çerçevede, yatırımın niteliği, asgari şartları, proje takvimi, firmanın sorumlulukları ve taahhütlerinin tanımlanarak destek kapsamına alındığını ifade etti.

Bakan Kacır, teşvik mevzuatının öngördüğü izleme ve denetim faaliyetlerinin eksiksiz yerine getirildiğini vurgulayarak, sağlanan teşviklerin geri ödenmesi ve yatırımcıya uygulanacak diğer müeyyidelerin BYD yatırımı için de geçerli olacağını kaydetti. "Tüm süreçlerde kamunun hak ve menfaatleri teminat altına alınmıştır" diyen Bakan Kacır, devletin alacaklarının faiziyle tahsil edileceğini belirtti.

Gümrük Vergisi Muafiyeti ve Vergi Kaybı

Proje bazlı teşvik mevzuatına göre, BYD'nin yatırımından vazgeçmesi durumunda, şirketin devlete sunduğu teminat mektuplarının kullanılması gerekiyor. Ayrıca, BYD'nin yatırım taahhüdü karşılığında Çin'den getirdiği araçlar için uygulanan yüzde 40'lık ilave gümrük vergisi muafiyetinin de ortadan kalkacağı belirtildi. Bu durum, BYD'nin Türkiye'ye getirdiği araçların normal vergi tarifesinden vergilendirilmesine ve kamunun uğradığı vergi kaybının da tazmin edilmesine yol açacak.

Türkiye'nin Elektrikli Araç Üretim Üssü Hedefi Devam Ediyor

Bakan Kacır, otomotiv sektörünün elektrikli araçlar ve dijital teknolojilerle büyük bir dönüşüm geçirdiğine dikkat çekti. Türkiye'nin bu dönüşümde küresel ölçekte önde gelen üretim merkezlerinden biri olmayı hedeflediğini belirten Bakan Kacır, bu doğrultuda hem yerli üreticilerin hem de uluslararası yatırımcıların desteklendiğini ifade etti. Togg'un bu stratejinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Kacır, mevcut otomotiv üreticilerinin kapasite artırımı, yeni model geliştirme ve Ar-Ge yatırımlarının da desteklenmeye devam edeceğini sözlerine ekledi.