BYD'nin Manisa Yatırımı Askıya Alındı: Teşviklerin Akıbeti Ne Olacak?
Çinli otomotiv devi BYD'nin Manisa'da kuracağı 150 bin araç kapasiteli üretim tesisi projesini askıya alması, firmaya sağlanan teşviklerin geri ödenip ödenmeyeceği sorusunu gündeme getirdi. Sanayi ve Teknoloji Bakanı Fatih Kacır, kamu haklarının güvence altında olduğunu belirtti.
Çinli elektrikli araç üreticisi BYD'nin, Manisa'da yıllık 150 bin araç üretim kapasiteli bir fabrika kurma yönündeki 2024 yılındaki anlaşması askıya alındı. Anlaşmaya göre 2026 yılı sonuna kadar faaliyete geçmesi planlanan tesis için bugüne dek somut bir adım atılmaması üzerine BYD, yatırımı durdurduğunu duyurdu. Bu gelişme, BYD'ye sağlanan proje bazlı teşviklerin geri ödenip ödenmeyeceği konusunda tartışmaları da beraberinde getirdi.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile BYD arasında imzalanan protokol kapsamında, Manisa'da kurulacak fabrika için firmanın Türkiye'ye yatırım yapması şartıyla çeşitli teşvikler sağlanmıştı. Yatırımın iptali veya askıya alınmasıyla birlikte, bu teşviklerin hukuki durumu ve geri alınması süreci TBMM'de de gündeme getirildi. Birçok milletvekili, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Fatih Kacır'a bu konuda yazılı soru önergesi sundu.
BYD'nin Yatırımından Vazgeçmesi ve Teşvikler
Bakan Fatih Kacır, milletvekillerine gönderdiği yanıtta, BYD'nin Manisa yatırımı için proje bazlı destek programı çerçevesinde teşvikler sağlandığını hatırlattı. Bu teşviklerin, yatırımın niteliği, asgari şartları, proje takvimi ve firmanın taahhütleri doğrultusunda belirlendiğini belirtti. Bakan Kacır, teşvik mevzuatına uygun olarak izleme ve denetim süreçlerinin eksiksiz yürütüldüğünü vurgulayarak, sağlanan teşviklerin geri ödenmesi ve yatırımcıye uygulanacak diğer müeyyidelerin BYD yatırımı için de geçerli olacağını ifade etti. Bakan, bu süreçte kamunun hak ve menfaatlerinin güçlü bir şekilde korunduğunu sözlerine ekledi.
Yatırım Şartları ve Geri Ödeme Yükümlülükleri
Proje bazlı teşvik mevzuatına göre, BYD'nin Manisa'da 1 milyar dolarlık otomotiv fabrikası kurma taahhüdünden vazgeçmesi durumunda, firmanın devlete sunduğu teminat mektuplarının devreye alınması gerekiyor. Ayrıca, BYD'nin yatırım yapma şartı karşılığında gümrük vergisi muafiyetiyle Türkiye'ye getirdiği araçlar için ödenmesi gereken vergilerin de gecikme faiziyle birlikte tahsil edilmesi bekleniyor. Normal şartlarda yüzde 40 ilave gümrük vergisine tabi olan araçlar, yatırım taahhüdü karşılığında bu vergiden muaf tutulmuştu. Yatırımdan vazgeçilmesiyle birlikte, bu muafiyet ortadan kalkacak ve vergi kaybının tazmin edilmesi gerekecek. Bunun yanı sıra, Manisa Organize Sanayi Bölgesi'nde fabrika kurulumu için BYD'ye tahsis edilen arazi ve yatırım yeri de geri alınacak.
