Boşanan Çiftlerin Birlikte Yaşaması: Sosyal Yardımlar Kesiliyor Mu? AYM Kararı
İstanbul'da bir mahkeme, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşayanlara bağlanan gelir ve aylıkların kesilmesini öngören yasa maddesinin iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvurmuştu. AYM'den emsal nitelikte bir karar çıktı.
İstanbul Anadolu 21. İş Mahkemesi, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen kişilere bağlanan gelir ve aylıkların kesilmesine yönelik maddesinin Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvuruda bulundu. Mahkeme, ilgili düzenlemenin yargı yetkisini idareye devrettiği ve özel hayata müdahale teşkil ettiği iddialarını dile getirmişti.
Ancak Anayasa Mahkemesi, yaptığı inceleme sonucunda bu düzenlemenin Anayasa'ya uygun olduğuna karar vererek iptal talebini reddetti. Mahkeme, boşanan eş ve çocuklara yapılan sosyal güvenlik yardımlarının kötüye kullanılmasını önlemeyi ve kamu kaynaklarının verimli kullanılmasını hedefleyen bu kuralın, sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliği açısından gerekli ve meşru bir amaç taşıdığını belirtti.
Sosyal Yardımların Kesilme Gerekçesi
Anayasa Mahkemesi'nin kararında, iptali talep edilen 5510 sayılı Kanun'un 56. maddesinin ikinci fıkrasındaki düzenlemenin, eş ve çocuklara bağlanan gelir ve aylıkların hangi durumlarda kesileceğini açık ve net bir şekilde belirttiği vurgulandı. Bu düzenlemenin, ilgililere yapılan ödemelerin geri alınmasına ilişkin usul ve esaslar açısından da herhangi bir belirsizlik taşımadığı tespit edildi. Mahkeme, mülkiyet hakkına getirilen bu sınırlamanın kanunilik şartını sağladığına hükmetti.
Hak Kaybı ve Kamu Kaynaklarının Korunması
Kararda, boşanan eş ve çocuklara gelir veya aylık bağlanmasının temel amacının, eş desteğinden yoksun kalan hak sahiplerinin sosyal güvenliklerini sağlamak olduğu hatırlatıldı. Ancak, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşamaya devam eden ve bu nedenle aslında eş desteğinden yoksun kalmayan kişilere yapılan ödemelerin kesilmesinin, hakkın kötüye kullanılmasını engellemeyi ve sosyal güvenlik sistemi içindeki kamu kaynaklarının daha verimli kullanılmasını amaçladığı ifade edildi. Bu sınırlamanın, sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliğini sağlamaya yönelik kanun koyucunun takdir yetkisi kapsamında değerlendirildiği ve meşru amaca ulaşmak için gerekli olduğu belirtildi.
Bu karar, boşandıktan sonra dahi eski eşiyle aynı evde yaşayan ve bu durumu gizleyen kişilerin, sosyal güvenlik sisteminden sağlanan gelir ve aylıklarının kesileceği anlamına geliyor. Düzenleme, hem sistemin mali sürdürülebilirliğini korumayı hem de kamu kaynaklarının amacına uygun kullanılmasını sağlamayı hedefliyor.
