BM: Kritik Mineraller Küresel Ticareti Yeniden Şekillendiriyor
UNCTAD'ın son raporu, yeşil enerjiye geçişin kritik minerallere olan talebi artırdığını ve bu durumun küresel ticaret dengelerini değiştirdiğini ortaya koyuyor. Tedarik zincirlerindeki yoğunlaşma ve artan rekabet, yeni riskleri de beraberinde getiriyor.
Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD), haziran ayına ilişkin Küresel Ticaret Güncellemesi raporunu yayımladı. Rapor, küresel ekonominin daha temiz enerji sistemleri, elektrifikasyon ve dijital teknolojilere doğru hızla ilerlediğini ve bu dönüşümün kritik minerallere olan talebi benzeri görülmemiş seviyelere taşıdığını vurguluyor.
Özellikle bakır, nikel, lityum, kobalt ve nadir toprak elementleri gibi mineraller, modern teknolojilerin temelini oluşturuyor. UNCTAD verilerine göre, lityum talebinin 2040 yılına kadar yüzde 350, grafit talebinin ise yüzde 130'dan fazla artması bekleniyor. Bu durum, söz konusu minerallerin stratejik önemini giderek artırıyor.
Ancak, kritik minerallerin tedarik zincirleri oldukça hassas bir yapıya sahip. Üretim, sınırlı sayıda ülkenin kontrolünde yoğunlaşmış durumda. Örneğin, küresel kobalt maden üretiminin yaklaşık yüzde 74'ü Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nden sağlanırken, doğal grafitin yüzde 78'i Çin tarafından üretiliyor. Lityum üretiminde ise Avustralya, Şili ve Çin'in payı toplamda yüzde 70'i buluyor. Bu konsantrasyon, küresel tedarik güvenliği açısından önemli riskler barındırıyor.
Talebin artması ve tedarik risklerinin yükselmesiyle birlikte ülkeler, kritik mineral arzını güvence altına almak, maden çıkarma kapasitelerini geliştirmek ve küresel tedarik zincirlerindeki konumlarını güçlendirmek amacıyla ticaret politikalarını daha aktif kullanmaya başladı. UNCTAD, 2020'den bu yana kritik minerallerle ilgili yaklaşık 100 farklı ihracat önleminin devreye alındığını belirtiyor.
Bu rekabetçi ortam,
