Bitlis'te Tarih Öncesi Çağlara Işık Tutan Obsidyen Keşfi
Bitlis'te yürütülen yüzey araştırma projesi, Nemrut Dağı'ndan çıkarılan obsidyenin 36 bin yıllık bir geçmişe sahip olduğunu ve geniş bir ticaret ağına yayıldığını ortaya koydu.
Bitlis'in Güroymak ilçesi ve Nemrut Dağı çevresinde yürütülen yüzey araştırma projesinde, tarih öncesi çağlara ait önemli bulgular gün yüzüne çıkarıldı. Üç yıl sürmesi planlanan projenin 2025 yılı çalışmaları büyük ölçüde tamamlanırken, elde edilen veriler bölgenin Paleolitik Çağ'dan Tunç Çağı'na kadar yoğun bir şekilde kullanıldığını gösteriyor.
Doç. Dr. Yunus Çiftçi başkanlığındaki ekip, arazi çalışmalarında 6 mağara ve kaya altı sığınağı, 43 obsidyen işleme atölyesi ve 3 obsidyen kaynağı tespit etti. Bu keşifler, Nemrut Dağı'ndan çıkarılan obsidyenin kullanım geçmişinin Paleolitik Çağ'a kadar uzandığını kanıtladı. Bilim insanları, bölgede çıkarılan obsidyenin o dönemlerde ticari bir değer kazandığını ve Yakındoğu'nun geniş bir coğrafyasına yayıldığını belirtti.
Daha önceki arkeolojik çalışmalarda da Nemrut Dağı obsidyeninin Levant, Mezopotamya, Zagros Dağları, Anadolu ve Kıbrıs gibi bölgelere ulaştığı belirlenmişti. Proje kapsamında incelenen obsidyen işleme atölyelerinden çıkan materyaller, Üst Paleolitik Çağ'dan Tunç Çağı'na kadar uzanan 36 bin yıllık bir kullanım sürecine işaret ediyor. Bugüne kadar toplanan 2 bin 300 obsidyen buluntusunun bin 500'ü incelendi. Elde edilen veriler, Nemrut obsidyeninin binlerce yıl boyunca önemli ticaret ağlarının merkezi olduğunu ortaya koyuyor.
Araştırmalarda çekirdekler, dilgiler, el baltaları, kesici ve delici aletler ile ok uçlarından oluşan zengin bir alet repertuvarı da bulundu. Uzmanlar, bu buluntuların bölgenin on binlerce yıllık tarihine ışık tuttuğunu ve Üst Paleolitik, Epi-Paleolitik, Neolitik, Kalkolitik ve Tunç Çağlarında yoğun kullanım gördüğünü ifade ediyor.
Çalışmalar sırasında öne çıkan keşiflerden biri de tescil başvurusu yapılan Mazik Mağarası oldu. Mağarada tarih öncesi döneme ait obsidyen alet ve yongaların yanı sıra Tunç, Demir ve Orta Çağ dönemlerine ait izlere de rastlandı. Araştırmacılar, Mazik Mağarası'nın bölgenin yerleşim tarihi hakkında önemli bilgiler sunacağını düşünüyor.
Projenin 2026 ve 2027 yıllarında Süphan Dağı çevresine genişletilmesi planlanıyor. Bu yeni araştırmalarla birlikte bölgedeki obsidyen kaynaklarının kullanım alanları, ticaret ağları ve tarih öncesi yerleşim ilişkilerinin daha detaylı bir şekilde aydınlatılması hedefleniyor.
