Avrupa'da Doğal Gaz Dengesi Değişti: Fiyat Farkları Belirginleşti
Rusya'dan Avrupa'ya doğal gaz sevkiyatının sona ermesiyle kıtanın enerji haritası yeniden şekillendi. Sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithalatının yoğunlaştığı Kuzeybatı Avrupa ile Orta ve Doğu Avrupa arasında belirgin fiyat farkları oluştu.
Rusya'nın Ukrayna üzerinden Avrupa'ya gerçekleştirdiği doğal gaz sevkiyatını durdurması, kıtanın enerji piyasasında önemli değişimlere yol açtı. 2025 yılı başında sona eren anlaşmalarla birlikte Avrupa'nın gaz ticaretindeki dengeler değişirken, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithalatının arttığı Kuzeybatı Avrupa ile Orta ve Doğu Avrupa arasında belirgin fiyat farklılıkları ortaya çıktı. Bu durum, gaz tedarikinde yeni bir coğrafi ayrışmayı beraberinde getirdi.
Kuzeybatı Avrupa'da Düşük Fiyatlar, Orta ve Doğu Avrupa'da Yüksek Maliyetler
Oxford Enerji Araştırmaları Enstitüsünün (OIES) hazırladığı rapora göre, Rus gazının Avrupa'ya ulaşan hatlarının kapanmasının ardından, gaz fiyatları arasındaki makas açıldı. LNG ithalatının yoğunlaştığı Fransa, Belçika, Hollanda ve İngiltere gibi ülkelerdeki ticaret merkezlerinde daha uygun fiyatlı gaz temin edilirken, Almanya'nın doğusundan itibaren Orta ve Doğu Avrupa'daki merkezlerde doğal gaz maliyetleri kademeli olarak yükseldi. Bu durumun temel nedeni, LNG'nin büyük ölçüde Kuzeybatı Avrupa limanlarına ulaşması ve ardından gazın doğuya doğru taşınması olarak açıklandı. Bu eğilimin 2026'nın ilk yarısında da devam etmesi bekleniyor.
Rapora göre, Avrupa gaz piyasası Rus gazındaki kaybı telafi etme konusunda başarılı olurken, işlem hacimlerinde de artış gözlemlendi. 2025 yılında Avrupa'da ticareti yapılan doğal gaz hacmi bir önceki yıla göre yüzde 16 artış gösterirken, fiziksel gaz talebi yüzde 8 yükseldi. Toplam işlem hacminin 100 bin teravatsaat seviyesini aşması, Avrupa gaz piyasasının yeni arz düzenine hızla uyum sağladığını ve zorlu koşullar karşısında dayanıklılığını kanıtladığını gösteriyor.
TTF Küresel Referans Konumunu Güçlendirdi, Belçika Öne Çıktı
Hollanda merkezli TTF, Avrupa'nın en büyük doğal gaz ticaret merkezi olma konumunu pekiştirdi. Geçtiğimiz yıl işlem hacmi yüzde 14 artan TTF'deki toplam işlem hacmi, diğer sekiz büyük Avrupa gaz merkezinin toplamının 4,5 katına ulaştı. Bu durum, TTF'nin küresel bir referans merkezi olarak önemini daha da artırdı. LNG ticaretinin artmasıyla birlikte Kuzey Amerika ve Asya'dan gelen piyasa katılımcılarının da TTF'de işlem yapmaya başlaması dikkat çekiyor.
Raporda öne çıkan bir diğer gelişme ise Belçika'nın ZTP ticaret merkezindeki hızlı yükseliş oldu. ZTP'de işlem hacmi 2025'te yüzde 165'in üzerinde bir artış kaydetti. Bu artışın Belçika'nın LNG ithalatındaki yükseliş, İngiltere ve Fransa'dan gelen gaz akışının doğuya yönelmesi ve ülkenin Avrupa'nın önemli bir giriş noktası haline gelmesiyle ilişkilendirildiği belirtildi. Buna karşılık, Rus gazına daha bağımlı olan Orta Avrupa'daki bazı ticaret merkezlerinde, özellikle Slovakya'daki SVOB ve Çekya'daki VOB'da işlem hacimlerinde düşüşler yaşandı. Bu gerilemenin Rus gazı akışının kesilmesinin ardından bölgedeki ticaret rotalarının değişmesinden kaynaklandığı ifade edildi.
