ABD'den S-400 Açıklaması: CAATSA Yaptırımları Kalkıyor mu?
ABD Başkanı Donald Trump, Türkiye ziyaretinde S-400 alımı nedeniyle uygulanan CAATSA yaptırımlarının kaldırılacağını duyurdu. Bu gelişme, iki ülke ilişkilerinde yeni bir dönemin başlangıcı olarak yorumlanıyor.
Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump arasında gerçekleşen ikili görüşme, Türkiye-ABD ilişkilerinde önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Görüşme sonrasında basına açıklamalarda bulunan Trump, Rusya'dan alınan S-400 hava savunma sistemleri nedeniyle Türkiye'ye uygulanan CAATSA yaptırımlarının kaldırılacağı müjdesini verdi.
S-400 Krizi ve CAATSA Yaptırımlarının Arka Planı
ABD Kongresi tarafından 2017 yılında yasalaştırılan Hasımlarına Yaptırımlar Yoluyla Karşılık Verme Yasası (CAATSA), Rusya savunma sektörüyle iş birliği yapan ülkelere yönelik kısıtlamalar öngörüyor. Türkiye'nin Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi tedarik etmesi üzerine, Aralık 2020'de CAATSA'nın 231. maddesi uyarınca Türkiye'ye yaptırım uygulanmıştı.
Bu yaptırımlar kapsamında, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) ile dönemin başkanı İsmail Demir'in de aralarında bulunduğu dört üst düzey bürokrat hedef alınmıştı. Yaptırımlar, SSB'nin ABD'den askeri ekipman ve teknoloji ihracat lisansı almasını engellerken, uluslararası finans kuruluşlarından kredi temin etmesini de zorlaştırmıştı.
Ayrıca, Türkiye'nin F-35 savaş uçağı programından çıkarılması sürecinde de CAATSA'nın 235. maddesinde yer alan 12 yaptırım seçeneğinden 5'i devreye sokulmuştu. Trump'ın Ankara'daki açıklaması, bu yaptırımların kaldırılmasına yönelik hukuki ve diplomatik sürecin ABD Kongresi nezdinde nasıl ilerleyeceği konusunu gündeme getirdi.
CAATSA Yaptırımları ve Uygulama Detayları
CAATSA, ABD'nin ulusal güvenliğine tehdit olarak gördüğü İran, Rusya ve Kuzey Kore gibi ülkelere karşı çeşitli yaptırımlar öngörüyor. Yasanın 231. maddesi, Rusya Federasyonu'nun savunma veya istihbarat sektörleriyle önemli düzeyde işlem yapan kişi ve kurumları hedef alıyor.
Yaptırım kapsamına alınan kişi ve kuruluşlar için ABD başkanının seçebileceği 12 farklı yaptırım kalemi bulunuyor. Bu yaptırımlar arasında şunlar yer alıyor:
- İhracat ve ithalat bankası desteğinin kesilmesi
- Mal ve teknoloji ihracatı ruhsatı verilmemesi
- ABD mali kuruluşlarından kredi tedarikinin engellenmesi
- Uluslararası mali kuruluşlardan kredi verilmemesi
- Mali kurumlara ABD Merkez Bankası ile doğrudan alışveriş izni verilmemesi
- İhale veya sözleşme yapılmaması
- Döviz üzerinden işlem yasaklanması
- Mali kurumlar ve bankalar arasındaki ödeme veya kredi transferlerinin yasaklanması
- ABD topraklarında gayrimenkul sahibi olmanın yasaklanması
- ABD kişi ve kurumlarının yaptırım kapsamına alınan kişi veya kurumlardan sermaye veya borç alışverişinin yasaklanması
- ABD'ye giriş yasağı
- Benzer işlevi olan üst düzey görevlilere de yaptırım uygulanması
Daha önce SSB, SSB Başkanı İsmail Demir, SSB Başkan Yardımcısı Faruk Yiğit, Hava Savunma ve Uzay Daire Başkanı Serhat Gençoğlu ve SSB Hava Savunma ve Uzay Daire Başkanlığı Grup Müdürü Mustafa Alper Deniz gibi isimler ve kurumlar bu yaptırımlardan etkilenmişti.
