ABD-İran Anlaşması Akaryakıt Fiyatlarını Düşürdü: Son 3 Günde Pompaya Yansıyan İndirimler
ABD ve İran arasında sağlanan anlaşma, petrol fiyatlarında önemli düşüşlere yol açtı. Bu durum, Türkiye'de akaryakıt fiyatlarına peş peşe indirim olarak yansıdı. Son üç günde pompaya yansıyan indirim miktarı 2 lirayı aştı.
ABD ile İran arasında varılan anlaşma, küresel petrol piyasalarında sert düşüşlere neden oldu. Savaş döneminde 120 dolara kadar çıkan brent petrolün varil fiyatı, 78 dolara kadar gerileyerek son 3,5 ayın en düşük seviyesini gördü. Bu gelişme, Türkiye'deki akaryakıt fiyatlarına da indirim olarak yansıdı. Özellikle motorin fiyatlarında son üç günde peş peşe indirimler yapıldı.
Motorine Üst Üste İndirimler Pompaya Yansıdı
16 Haziran'da motorine 4 lira 88 kuruşluk bir indirim hesaplanmasına rağmen, eşel mobil sistemi sayesinde bu indirimin 1 lira 22 kuruşu pompaya yansıdı. Ertesi gün, 17 Haziran'da ise 1 lira 66 kuruşluk bir indirim hesaplaması yapıldı ve bu indirimden 42 kuruşu pompa fiyatlarına uygulandı. 18 Haziran'da ise motorine 1 lira 83 kuruşluk bir indirim öngörüldü ve eşel mobil sistemi ile bu tutarın 46 kuruşu pompa fiyatlarına yansıtıldı.
Bu üç günlük süreçte, eşel mobil sistemi sayesinde akaryakıtın pompa fiyatlarına yansıyan toplam indirim miktarı 2 lirayı aştı. Bu indirimlerle birlikte motorinin litresi İstanbul'da 64 lira seviyesine kadar geriledi.
Akaryakıt Fiyatları Nasıl Belirleniyor?
Türkiye'de benzin ve motorin fiyatları, uluslararası piyasa koşulları ve yerel vergi düzenlemeleri dikkate alınarak belirleniyor. Fiyat hesaplamasında, gümrüksüz rafineri fiyatına Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) ve Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) payı eklenerek KDV hariç rafineri satış fiyatı ortaya çıkıyor. Gümrüksüz rafineri fiyatı ise Akdeniz-İtalyan piyasasındaki günlük CIF Akdeniz ürün fiyatları ve anlık dolar kuruna göre belirlenen tavan satış fiyatına dayanıyor.
Eşel Mobil Sistemi: Fiyat Dalgalanmalarını Dengeleme Mekanizması
Eşel mobil sistemi, akaryakıt fiyatlarındaki dalgalanmaların tüketicilere daha az yansımasını sağlamak amacıyla uygulanan bir vergi ayarlama mekanizmasıdır. Bu sistemde, petrol fiyatları veya döviz kurunda yaşanan artışlar, devletin akaryakıt üzerindeki ÖTV tutarını azaltmasıyla dengelenir. Böylece pompa fiyatlarındaki artış sınırlanır veya tamamen engellenir. Tersi durumda, yani fiyatlar düştüğünde, devletin ÖTV'yi artırarak vergi gelirlerini koruması da mümkündür. Örneğin, bir litre akaryakıtın maliyeti kur artışı nedeniyle 2 lira yükseldiğinde, eşel mobil sistemi devreye girerek devletin ÖTV'yi düşürmesiyle tüketiciye yansıyan artış miktarı düşürülür.
