Çatalhöyük Bekçisinden Kitaplara: 9 Bin Yıllık Mirasın Yaşayan Hafızası
Konya'da bulunan Neolitik Çağ yerleşimi Çatalhöyük'te 33 yıl bekçilik yapan Sadrettin Dural, emekli olduktan sonra da bu antik kente olan bağını koparmayarak hem kazıların yaşayan hafızası oldu hem de eserleri ABD'de ders kitabı olarak okutulan bir yazar haline geldi.
Konya'nın Çumra ilçesi yakınlarında yer alan ve UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde bulunan Neolitik Çağ yerleşimi Çatalhöyük, 63 yaşındaki Sadrettin Dural'ın hayatına anlam kattı. Çocukluğunda koyunlarını otlattığı bu antik kentte yıllarca bekçilik yapan Dural, emekliliğinin ardından da çalışmalarını yakından takip ederek adeta bölgenin yaşayan hafızasına dönüştü.
Çatalhöyük ile Kesişen Bir Ömür
Çatalhöyük'e 2 kilometre mesafedeki Küçükköy Mahallesi'nde dünyaya gelen Sadrettin Dural, ilkokul mezunu olduğunu ve çocukluğunda akran zorbalığı yaşadığını belirtti. Hayvan otlattığı sırada yolu kesişen Çatalhöyük, onun için bir dönüm noktası oldu. 1993 yılında Neolitik kentte bekçi olarak göreve başlamasıyla, Dural'ın bu 9 bin yıllık mirasa olan bağı ömür boyu sürecek bir yolculuğa dönüştü. Görevi 2001'de sona ermesine rağmen Çatalhöyük'ten hiç kopmayan Dural, eski kazı başkanı Prof. Dr. Ian Hodder'ın da desteğiyle kazı çalışmalarını yakından izlemeye devam etti.
Dural, görevi boyunca dünyanın farklı yerlerinden gelen bilim insanlarıyla etkileşimde bulunarak bilgisini artırdı. Bu süreçte yaşadığı dönüşümü şu sözlerle ifade etti: "Bu insanlar 'okuduğu, bilgili olduğu için iyi' dedim. Keşke ben de okusaydım ama okuma şansım yoktu. Benim yetişmeme katkıda bulundular. Vefa borcumu ödemek için de 'Çatalhöyük hakkında bilgi dağıtayım' dedim."
Bekçilikten Yazarlığa Uzanan Başarı
Edindiği bilgileri bir araya getiren Dural, 2007 yılında ilk kitabını kaleme aldı. Bu eseri, ABD'de "Protecting Çatalhöyük" adıyla İngilizce olarak yayımlandı ve Binghamton Üniversitesi Antropoloji Bölümü'nde yardımcı ders kitabı olarak okutulmaya başlandı. Ardından "9000 Yıl Önce Çatalhöyük'te Yaşam" adlı Türkçe kitabını da yazan Dural'ın bu çalışması da İngilizce ve Almanca'ya çevrildi.
Emekli olduktan sonra da Çatalhöyük'e olan tutkusunu sürdüren Dural, yaşının ilerlemesine rağmen bölgedeki yeni keşifleri merakla beklemeye devam ediyor. Bir kitap daha yazmayı planlayan Dural, Çatalhöyük'ün hayatındaki derin etkisini şu sözlerle dile getirdi: "İnsanlar beni çok üzdü ama beni Çatalhöyük değiştirdi. Çatalhöyük'e gelen o bilgili insanlar değiştirdi. Çatalhöyük'e olan sevgim bana can suyu oldu. Hala da can suyumu Çatalhöyük'ten alıyorum. İmkanım olsa 9 bin yıl öncesine gitmek isterim. O insanlarda kavga yok, saygısızlık yok, kötülük yok. Sadece toplayacaksın, avlanacaksın, odununu getirip akşam evinde ailenle güzel bir yaşantı süreceksin. Ben bunu yaşamak isterdim."
Dural, ilkokul mezunu bir çoban ve bekçi olarak kitap yazma fikrinin başlangıçta alay konusu olduğunu ancak birlikte çalıştığı akademisyenlerin desteğiyle hedefine ulaştığını vurguladı.
